Айбат » Өз укугуңду билип ал!

Сиз кийинки беттесиз: Башкы бет » Коом » Өз укугуңду билип ал!

1Укук жана бизнести өнүктүрүү фондунун Жергиликтүү ачыктуулук жана кызматташуунун демилгеси» долбоорунун консультанты Акжолтой Базаров элдерден келген айрым суроолорго жооп берет.

Суроо: «Мамлекетибиз эгемендүүлүгүн алган соң көптөгөн социалдык-экономикалык стабилдүүлүк болбой, жыйынтыгында жетим балдардын жана ата-энелеринин кароосунан чыгып калган балдардын саны көбөйүп кетти. Мындай балдарга билим берүү боюнча мыйзамдар барбы?»

Жооп: Жетим балдарды жана кароосуз калган же майып балдарды жана өзгөчө тарбияга муктаж болгон балдарды социалдык жактан коргоого алынуу боюнча укугу КРнын Конституциясы, Үй бүлө кодекси, башка ченем-укуктук актылар менен кепилдик берилген. Анын ичинде атап кеткен жетим, кароосуз калгандарга, майып балдарга же өзгөчө бир тарбияга муктаж болгон балдарга билим берүү, багуу жана тарбия берүүсү дагы каралган. Бул атап кеткен мыйзамдарды ачып окуп көрсөңүз балдардын укуктарын коргогон көптөгөн жоболорду таба аласыз.

Суроо: Жетим балдарга пособия берилеби?

Жооп: Аз камсыз болгон үй бүлөлөрдүн балдарын социалдык жактан коргоо маселеси «Кыргыз Республикасында мамлекеттик жөлөк пулдар жөнүндө» мыйзамында каралган.

Атап кеткен мыйзамдын 10-беренесине ылайык – ай сайын берилүүчү социалдык жөлөкпул алууга төмөнкүлөр укуктуу:
• ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү, балдардын церебралдык шал ооруусу менен ооруган балдар жана ВИЧ-инфекциясына чалдыккан же СПИД менен ооруган балдар – пенсиялык камсыздоого укугу жок болгондо он сегиз жашка чейин;
• бала кезинен I, II жана III топтордогу ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адамдар – пенсиялык камсыздоого укугу жок болгондо;
• баккан адамынан ажыраган балдар, жетим балдар – пенсиялык камсыздоого укугу жок болгондо;
• ВИЧ/СПИДге чалдыккан энелерден төрөлгөн балдар, – алар он сегиз айга толгонго чейин.

Суроо: Мен өзүмдүн жеримдин чыры боюнча айыл өкмөтүнө арыз менен кайрылгам. Андан бери 3 ай убакыт өттү. Жообу дагы эле жок. Негизи жоопту канча убакытта берүүсү керек?

Жооп: 2007-жылдын 4-майы N 67 «Жарандардын кайрылууларын кароо тартиби жөнүндө» мыйзамынын 4-беренесинин1-пунктуна ылайык Кыргыз Республикасында ар бир жаран мамлекеттик бийлик органдарына, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына жана алардын кызмат адамдарына өзү же өзүнүн өкүлү аркылуу кайрылуу укугуна ээ, алар мыйзамда белгиленген мөөнөттө негизделген жооп берүүгө милдеттүү.
Жазуу жүзүндөгү кайрылуу мамлекеттик органга, жергиликтүү өзалдынча башкаруу органына же кайрылууда коюлган маселелерди чечүү компетенциясына кирген кызмат адамына келип түшкөн учурдан тартып бир күндүн ичинде милдеттүү түрдө катталууга тийиш. Мамлекеттик органга, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органына же компетенцияларына ылайык , кызмат адамына келип түшкөн жазуу жүзүндөгү кайрылуу катталган күндөн тартып 30 күндүн ичинде каралат. Жарандын кайрылуусун чечүү үчүн атайын текшерүүлөрдү (экспертизаларды) жүргүзүү, кошумча материалдарды суратып алуу же болбосо башка чараларды көрүү зарыл болгон учурларда даттанууларды чечүү мөөнөттөрү демейдегиден башкача тартипте узартылышы мүмкүн, бирок ал 30 күндөн ашпайт. Бул жөнүндөгү чечим мамлекеттик органдын же жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын жетекчиси, кызмат адамы же болбосо ага ыйгарым укук берилген адам тарабынан кабыл алынат жана арыз ээсине жазуу түрүндө билдирилет. Жазуу жүзүндөгү кайрылууда коюлган маселелерди чечүү бир нече мамлекеттик органдардын, жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарынын же кызмат адамдарынын компетенциясына тиешелүү болгон учурда кайрылуунун көчүрмөсү катталган күндөн тартып беш күндүн ичинде тийиштүү мамлекеттик органдарга, жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарына же тийиштүү кызмат адамдарына жөнөтүлөт.

Суроо: Мен соттолуп келгенмин. Азыр болсо соттолгон адамдарды эч кандай жумушка албайт деп жатышат. Бул чынбы?

Жооп: Конституцияын 42-беренесинин 3-пунктунда ар ким эркин эмгектенүүгө, эмгекке жөндөмдүүлүгүн пайдаланууга, кесибин жана иштин түрүн тандоого, коопсуздуктун жана гигиенанын талаптарына жооп берген эмгектик коргоого жана эмгек шарттарына укуктуу. Мыйзам менен белгиленген жашоо минимумунан төмөн болбогон эмгек акы алуу укугуна ээ. Ал эми Кыргыз Республикасынын эмгек кодексинин 9-беренесинде ар бир адам өзүнүн эмгек укуктарын жана эркиндиктерин ишке ашыруу үчүн бирдей мүмкүнчүлүктөргө ээ. Эч ким жынысына, расасына, улутуна, тилине, тегине, мүлктүк жана кызмат абалына, курагына, жашаган жерине, динге карата мамилесине, саясий ынанымдарына, коомдук бирикмелерге таандуулугуна же таандуу эместигине, ошондой эле кызматкердин иштөө сапатына жана анын ишинин натыйжаларына байланышпаган башка жагдайларга карабастан алардын эмгектик укуктары жана эркиндиктери чектелүүгө же кандайдыр бир артыкчылыктарга ээ болууга мүмкүн эмес.
Кыргыз Республикасынын «Мамлекеттик кызмат жөнүндө» мыйзамынын 6-беренесинде мамлекеттик кызматчыларга коюлуучу негизги талаптар каралган. Алар төмөнкүдөй адамдар мамлекеттик кызматчы боло алышпайт:
• Кыргыз Республикасынын жараны болуп саналбагандар;
• 21 жашка толо электер;
• соттун чечими менен аракетке жөндөмсүз деп табылгандар, болбосо соттун чечими менен мамлекеттик кызматчы катарында ишти жүзөгө ашырууга же мамлекеттик кызматтын айрым кызмат орундарын ээлөөгө тыюу салынгандар;
• мыйзамда белгиленген тартипте алып салынбаган же тындырылбаган соттуулугу барлар;
• ошол административдик кызмат оруну үчүн Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында же кызматка кабыл алууну жүргүзүп жаткан тиешелүү мамлекеттик орган тарабынан белгиленген тиешелүү квалификациялык талаптарга ылайык келбегендер.
Мамлекеттик бийликке каршы кылмыш жасаганы үчүн соттуулугу бар адам, соттуулугу жоюлганына же алып салынганына карабастан мамлекеттик кызматта боло албайт. Демек, өзүңүздөр көргөндөй соттуулугу бар адам мамлекеттик кызматтарда иштей албайт бирок башка жумуштарга иштей бергенге толук укуктары бар.

Жазып алган Жыргал БЕРДИБЕКОВ

Айбат гезити №58



Башка окшош макалалар:

Комментарий калтыруу

Башкы бет | Саясат | Коом | Маек | Экономика | Кызыктар дүйнөсү | Шоубиз | Газета архиви | Байланыш
© 2013 Айбат.kg сайтында жайгашкан материалдар окуп-таанышуу үчүн гана арналган жана жалпыга таратуу «Айбат.kg» сайтынын жазуу түрүндөгу уруксаты менен гана мүмкүн.
Материалдарды көчүрүп алууда «Айбат.kg» сайтына шилтеме сөзсүз жазылуусу керек.
Сайт жаңылыктарына жазылууСайттагы комментарийлерге жазылуу
Designed & powered by bekturb VIB
Рейтинг@Mail.ru