Айбат » Жаз майрамыңардын келиши, гамашыңардын чечилиши менен куттуктайбыз!

Сиз кийинки беттесиз: Башкы бет » Коом » Жаз майрамыңардын келиши, гамашыңардын чечилиши менен куттуктайбыз!

Омар ХаямБул жарыкта аялзатын чыгыш акындарындай эч ким даңктай алган эмес. Аялзатын байыркы гректер, римдиктер мрамор ташынан мифологиядагы Афродита, Венера сыяктуу аялдардын айкелин келиштире жасашкан, бирок ал айкелдер муздак таш. Чыгыш акындарынын ырларындай жүрөктү жибите албайт. Орто кылымдагы фарси, түрк элдеринин акындары аялзатын даңазалаган ырлары кылымдап жүрөктөрдөн жүрөкө өтүп келе жатканын кимдер тана алат?

Адамзатта теңдешсиз илипмоз, акын Омор Хаям аялзаты жөнүндө нечен рубаилери кимдин болсо да жүрөк кылын чертип, кан тамырын миң ирээт сокулдатып келет.

Кези келсе, чалкып сүйүү отуна,

Мас болсом да балкып жыпар жытыңа,

Селдем ылай колдон түшүп чөйчөгүм,

Кураарым чын сенин барып бутуңа.

- дептир кайран Омор, өлбөс Омор!

Күнөө дешет, шарап ичүү шашпагын,

Сен өмүргө каршы болуп жатканың.

Күнөө тартсак шарап үчүн, кыз үчүн,

Көрбөзсүң бейишиңдин жан басканын.

 

Бул дүйнөдө биз жашайбыз аз гана,

Шарап ичип кыз сүйбөсөк наздана.

Керек эмне акыр кетээр болгон соң,

Калаар дүйнө баш оорутпа башкага.

 

Устат теңир жасаганын карагын,

Айды уялтат сенин сулуу жамалың.

Башкалары жасанышса майрамда,

Сен майрамдын жарпытасың кабагын.

 

О, дүйнөдө кочкул шарап берет-деп,

Кеп кылышат Нурдун кызы келет-деп.

Бир бараармын,бул дүйнөнүн кыздарын,

Таштап коюп,чуркайт белем делдектеп.

 

Жүрөк курсун, алоолонуп күйбөгөн,

Жүрөк эмес сүйүү жытын билбеген.

Чындап сүйсөң, ашык жарсыз өткөн күн,

бирдей болот түшкөн кара түн менен.

Мына сизге, аялзат, сүйүү сезиминин кеменгери Омор Хаямдын өлбөз рубаилери. Миң жылдап көөнөрбөй жашап келе жаткан бул төрт сап ырлар жер бетинде адамзат канча жашаса ошончо жашай берет!

Дүйнөлүк поэзиянын дагы бир кудайы Хафиз Ширазин болгону талашсыз.  Теңешсиз бул акын жөнүндө мындай бир окуя аңыз болуп айтылып келет.

Хафиз жигит кезинде өзү жашаган Шираз шаарындагы бир сулуу  кызды бир көргөндө ашык болуп мындай эки сап ( бейт) ыр жаратыптыр.

Шираздын сулуусунун бир калына,

Тартуулайм Бухараны, Самаркандды калыңына!

Бул эки сап ыр эл аралап кетет. Акыры, кадимки Аксак Темирге да жетет.

“Жер бетиндеги нечендеген усталарды алдыртып, аземдеп салдырган Бухара менен Самарканд шаарларын бир кыздын бетиндеги калы үчүн тартуулаган кандай адам экен, аны кайдан болсо да таап келгиле!”-деп ачууланып жигиттерди туш тарапка чаптыртат. Жигиттер Ирандагы Шираз шаарынан Хафизди табышып, Темирдин ордо шаары болгон азыркы Ооганстандагы Герат шаарына алып келишет. Хафиз Темирдин каары катуу экенин мурда угуп жүрсө да анын үстүнө эч коркпой салам айтып  кирет.

“Мен курдурган кооз шаарлары бир кызга тартуулагысы келген сенсиңби?-деп каарду үн салат Темир.

– Ооба, менмин, улуу урматтуу теңдеши жок кол башчы. Мен жаш болсом да жер кыдырып өзүмдүн шаарым Шираздан чыгып Ирак, Сирия, Тунис, Египетке чейин бардым. Бирок, ал жерлерден сиз курдурган шаарлардан бир да кооз шаарды көрө албадым таксыр- деп Темирди жибитип жооп кайтарат. Сөзгө муйуй түшкөн Темир Хафизке дасторкон жаздырып меймандап жай сөзгө өтүп:

– Мени курдурган шаарларымдан да сенин эки сап ырың коозбу дейм?-деп күбүрөп, ойлоно түшөт.  Ошол маекте Темир Хафиздин акылмандуулугун таң берип өзүнө кеңешчи болууну сунуш кылат. Бирок, Хафиз эч кимге кеңешчи боло албагын айтып, анын максаты башкада экенин түшүндүрүп Темирдин колунан белек , Гераттан чыгып Ширазды карай сапар тартып  кеткен экен. Ким билсин, улуу Хафиз жолдо бетиндеги калы бар сулуусун көрүүгө ашыккан чыгаар.

Улуу кол башчы Темирдин курдурган Бухара менен Самарканд  шаарлары сулуу бул же Хафиздин эки сап ыры сулуубу? Мүмкүн Шираздын сулуусунун бетиндеги калы сулуу болуп жүрбөсүн? Бул суроого өзүңөр жооп таап алгыла окурмандар.

Токо Мамбетов

Айбат гезити №68



Башка окшош макалалар:

Комментарий калтыруу

Башкы бет | Саясат | Коом | Маек | Экономика | Кызыктар дүйнөсү | Шоубиз | Газета архиви | Байланыш
© 2014 Айбат.kg сайтында жайгашкан материалдар окуп-таанышуу үчүн гана арналган жана жалпыга таратуу «Айбат.kg» сайтынын жазуу түрүндөгу уруксаты менен гана мүмкүн.
Материалдарды көчүрүп алууда «Айбат.kg» сайтына шилтеме сөзсүз жазылуусу керек.
Сайт жаңылыктарына жазылууСайттагы комментарийлерге жазылуу
Designed & powered by bekturb VIB
Рейтинг@Mail.ru